Türkiye son dönemlerde sıklıkla çeşitli bölgelerinden gelen deprem haberleriyle sarsılıyor. Özellikle Marmara Bölgesi ve İstanbul gibi büyük nüfusa sahip yerlerde, olası bir depremin getirdiği kaygılar her geçen gün artıyor. Depreme dayanıklı yapılar inşa etmek ve Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) yaptırmak artık her birey için vazgeçilmez bir gereklilik haline geldi. Bu sigorta, çok yakında Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) adıyla geniş bir kapsamla yeniden düzenlenecek. Meclis gündemine alınması beklenen ZAS’ın, 2026 yılında yasalaşması planlanıyor. Bu konuyla ilgili olarak, 25 yılı aşkın bir süredir ülkemizdeki afet risklerine karşı koruma sağlayan Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nun (DASK) yeni Genel Sekreteri Balkır Demirkan ile bir görüşme gerçekleştirdik. Demirkan, ZAS'ın hayatımızda neleri değiştireceğine dair önemli bilgiler paylaştı.
ZAS ile Daha Kapsayıcı Bir Sigorta Sistemi
Demirkan'ın belirttiğine göre, ZAS ile birlikte yalnızca deprem değil, çok daha geniş bir afet kapsamı ele alınacak. ZDS, sadece deprem teminatı sunarken, ZAS ile yanardağ patlaması, sel ve taşkın benzeri su baskınları, heyelan, fırtına, dolu, çığ ve orman yangınları gibi bir dizi doğal afet de sigorta kapsamında yer alacak. Ayrıca, ZDS'nin uygulama alanına girmeyen köy yerleşik alanları ve mezralar da ZAS'ın sigorta kapsamına dâhil edilecek. Böylelikle sigorta korumasının coğrafi alanı genişletilmiş olacak. Mevcut deprem havuz sistemi kullanılmaya devam edilecekken, diğer doğal afetler için ayrı bir havuz oluşturulacak. ZAS poliçesinde yer alan teminatların tümü seçimli değil, otomatik olarak sağlanacak.
ZDS'den ZAS'a Geçişin Detayları
Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) poliçesine sahip vatandaşların en çok merak ettiği konulardan biri de ZDS'nin ZAS'a dönüşüm süreci. Demirkan’ın aktardığı bilgilere göre, mevcut ZDS poliçesi süren sigortalılar için, ZAS'ın yürürlüğe girmesi durumunda otomatik bir dönüşüm yapılmayacak. Devam eden ZDS poliçeleri, talep edilmesi halinde vade bitimine kadar geçerli olacak. ZAS’a geçmek isteyen sigortalılar için gerekli işlemler, mevcut adres kodu ve T.C. kimlik numarası ile yapılacak. Eğer sistemde mevcut bir ZDS poliçesi varsa, ZAS poliçesine geçişte özel bir yenileme indirimi uygulanacak. Bu indirim, ZDS poliçesi ilk yılı içinde olsa dahi ZAS poliçesi düzenlenirken geçerli olacak. Düzenlenen ZAS poliçesinin ardından, mevcut ZDS poliçesi kısmi olarak iptal edilebilecek.
Acil İhtiyaç Teminatı ile Yeni Dönem Başlıyor
ZAS'ın yürürlüğe girmesiyle birlikte, depremin yanı sıra diğer afetlerden etkilenmiş binalarda oturanlara yöneltilmiş olan Acil İhtiyaç Teminatı da uygulanmaya başlanacak. Bu teminat, afet sonrası konutlarda yaşayan bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılamalarına yardımcı olacak. Yeni sistem, kapsam dışında kalan tarife yapısını da gözden geçiriyor. Risk gruplarının belirlenmesi mahalle bazında yapılırken, deprem tarifesinde 7, sel ve heyelan tarifelerinde ise 5 risk grubu kullanılacak. Mevcut deprem tarifesi korunacakken, sel ve heyelan tarifelerinde yapı türü ayırımı yapılmayacak. Bu yenilikler, sigorta sahiplerine daha etkin bir koruma süreci sağlayacak.
Vatandaşların sıkça sorduğu sorulardan biri, Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) kapsamında yenilemelerde indirim olup olmayacağı. DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan'ın yaptığı açıklamalara göre, zorunlu deprem sigortası yenilemelerinde %20 indirim uygulanması planlanıyor. 1 ila 3 katlı konutlar için bu indirim oranı %10 olarak belirlenmişken, 8 kat ve üzeri konutlarda da yine %10 oranında bir indirim söz konusu. Ayrıca, 2000 yılından önce inşa edilen yapıların sahiplerine de %10 oranında bir süprime maruz kalacaklar.
Yenilemelerde Uygulanan İndirimler
Bu yeni düzenlemelerde deprem teminatı için 1 ila 3 katlı konutlar için %10 indirim uygulanması güçleniyor. Eğer binada sismik izolatör mevcutsa, poliçelerde %30 oranında bir indirim sağlanması öngörülüyor. Sel ve su baskını riski değerlendirilirken ise, 3. kat ve üzerindeki konutlar için %50 oranında bir indirim uygulanması öneriliyor. Ayrıca, sel ve su baskını gibi doğal afetler açısından bodrum ve zemin katlarda ek prim alınması da gündemde. Deprem riski için ise, 8 kat ve üzerindeki konutlar için %10 ve 2000 yılından önce inşa edilmiş binalar için de aynı oranlarda sürprim geçerli olacak. DASK, sigorta kapsamını artırmak amacıyla zorunlu afet sigortası ile ilgili yeni kontrol noktaları eklemeyi planlıyor.
DASK’ın Başarılı Tazminat Süreci
Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK), Türkiye genelinde bugüne kadar 11 milyon 699 bin 447 poliçeye sahip. DASK’ın kuruluşundan bu yana, toplamda 1.147 deprem meydana geldi ve bu depremlerin oluşturduğu hasar sonucunda 690 bin 932 hasar dosyası için toplamda 41 milyar 903 milyon 15 bin 511 Türk Lirası tazminat ödendi. DASK'tan yapılan açıklamada, bu verilerin DASK’ın yalnızca bir sigorta ürünü sunmasının ötesinde, doğal afet risklerinin yönetimindeki rolünü ve Türkiye’nin ekonomik istikrarı ile uzun vadeli toplumsal dayanıklılığı konusunda sağladığı katkıları gösterdiği belirtildi.
Deprem Haftası Kutlamaları Başlıyor
Ülkemizde 1-7 Mart tarihleri arasında Deprem Haftası kutlanacak olup, bu kapsamda Doğal Afet Sigortaları Kurumu’nun (DASK) bir basın toplantısı düzenlemesi öngörülüyor. 4 Mart’ta Türk Reasürans’ın İstanbul-Çekmeköy’deki Genel Merkezi’nde gerçekleştirilecek etkinlikte, Türk Reasürans Genel Müdür Vekili Özgür Bülent Koç, DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan ve Yarışma Başkanı Prof. Dr. Mustafa Erdik’in katılımıyla önemli bilgiler paylaşılacak. Bu yıl 9’uncusu gerçekleştirilecek “DASK Depreme Dayanıklı Bina Tasarım Yarışması” ile ilgili son gelişmelerin de aktarılacağı toplantıda, deprem konusunda farkındalığı artırma çalışmaları üzerinde durulacak.
