İklim değişikliği, dünya genelinde tarımsal üretimi tehdit eden aşırı hava olaylarını tetiklerken, Türkiye'de de bu durumdan etkilenen birçok üretici bulunuyor. Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM), bu zorluklarla başa çıkmak isteyen çiftçilere finansal güvence sağlamak amacıyla önemli bir rol üstleniyor. 2025 yılına kadar 3,8 milyon poliçe düzenlenmiş ve toplamda 35 milyar TL'lik hasar ödemesi gerçekleştirilmiştir.
İklim Değişikliği ve Tarımsal Üretim Üzerindeki Etkileri
Son yıllarda, iklim değişikliğinin etkileri giderek daha belirgin hale gelirken, özellikle Akdeniz Havzası bu konuda en çok etkilenen bölgelerden biridir. Türkiye’nin de içinde bulunduğu bu alanda, aşırı hava olayları ve doğal afetlerin sayısı artarken, bunların tarımsal üretim üzerindeki etkileri göz ardı edilemez hale geliyor. Kuraklık, don, dolu, yoğun yağışlar ve aşırı sıcaklık dalgaları gibi olaylar, üreticilerin karşılaştığı önemli riskler arasında yer alıyor. Bu tür iklim olayları, tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliğini tehdit etmekte ve dolayısıyla çiftçilerin gelir kaybına uğramasına sebep olmaktadır. Bu sebeplerden ötürü, tarım sektöründe risk yönetimi stratejileri daha fazla önem kazanmaktadır ve bu anlamda sigorta sistemleri kritik bir role sahiptir.
Tarım Sigortası: Sürdürülebilirliğin Teminatı
Tarım alanında meydana gelen risklerin yönetiminde sigorta mekanizması, etkili bir çözüm olarak öne çıkmaktadır. Bugün, tarım sigortaları üreticilerin karşılaşabileceği finansal kayıpların azaltılmasında önemli bir avantaj sunuyor. Türkiye’de devlet destekli bir sistem olarak faaliyet gösteren Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM), çiftçiler için geniş bir teminat yelpazesi sağlayarak tarım sektörünün sürdürülebilirliği açısından kritik bir hizmet sunmaktadır. Bu sistem, hem bitkisel üretim hem de hayvancılık alanındaki faaliyetleri kapsamaktadır. Çiftçiler, TARSİM aracılığıyla çeşitli risklere karşı kendilerini güvence altına alabilir ve bu sayede üretimlerini devam ettirme olanağı bulurlar. Bu sebeple tarım sigortası, özellikle iklim değişikliğiyle savaşan üreticiler için vazgeçilmez bir araç durumundadır.
Çeşitli Üretim Alanları İçin Geniş Sigorta Kapsamı
Devlet destekli tarım sigortaları, farklı üretim alanlarında güvence sağlama imkanı sunarak üretici ve yetiştiricilerin risklerini azaltmaktadır. Bu kapsamda bitkisel ürün sigortası, sera sigortası, köy bazlı verim sigortası, gelir koruma sigortası, büyükbaş ve küçükbaş hayvan hayat sigortaları, kümes hayvanları sigortası, arıcılık sigortası, su ürünleri sigortası ve ipek böceği sigortası gibi çeşitli branşlarda poliçeler bulunmaktadır. 2026 yılı itibarıyla hayata geçirilmesi planlanan Temel Sigorta Paketi ile bu sistemin kapsamı daha da genişletilerek, üreticilerin ihtiyaçlarına yönelik daha fazla seçenek sunulması hedeflenmektedir. Böylece çiftçiler, çeşitli risklere karşı daha iyi bir şekilde koruma altına alınmaktadır. Bu geniş sigorta yelpazesi, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini güvence altına almak için büyük bir fırsat sunmaktadır.
Tarım sigortası sahibi olmak isteyen üreticilerin özellikle bitkisel ürünler için belirlenen poliçe son kabul tarihlerine titizlikle dikkat etmeleri gerektiği belirtiliyor. Bu son tarihlere, TARSİM’in resmi web sitesi üzerinden erişim sağlanabiliyor. Ancak, hayvan hayat sigortaları ve sera sigortası gibi bazı alanlarda poliçe düzenleme için herhangi bir son tarih söz konusu değil; bu alanlarda yıl boyunca sigorta işlemleri yapılabiliyor.
Poliçe Düzenleme Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Poliçe düzenleme aşamasında özellikle ürün verimlerinin yanı sıra birim fiyat, hasat tarihi ve üretim bilgileri gibi detayların kesinlikle doğru bir biçimde belirtilmesi hayati öneme sahiptir. Bunun yanında üreticilerin teminat kapsamlarıyla birlikte hasar durumunda izlemeleri gereken işlemler hakkında acentelerden detaylı bilgi alması son derece öneriliyor. Üreticilerin bu süreç içerisinde destek almak için ALO TARSİM 172 Çağrı Merkezi’ne veya TARSİM’in diğer iletişim kanallarına günün her saati ulaşabilmesi mümkün.
2025 Yılındaki Poliçe Sayısı ve Güvence Altına Alınan Varlıklar
Devlet destekli tarım sigortaları sistemi kapsamında 2025 yılı itibarıyla toplamda 3,8 milyon poliçe düzenlendi. Bu poliçeler aracılığıyla yaklaşık 1,7 trilyon TL değerinde tarımsal varlık güvence altına alındı. Bu dönemde 44,5 milyon dekar tarım alanı ve 30,8 milyon büyükbaş ile küçükbaş hayvan sigorta kapsamına alındı. Ürünleri ya da hayvanları hasar gören üretici ve yetiştiricilere toplamda 35 milyar TL'lik hasar ödemesi gerçekleştirilmiştir.
2026 Yılında Meydana Gelen Yenilikler ve Uygulamalar
Her yıl güncellenen tarım sigortaları sistemi, değişen üretim koşulları ve riskler göz önünde bulundurularak yeniden şekilleniyor. Tarım Sigortaları Havuzu denetiminde hangi ürünlerin kapsama alınacağına, risklerin belirlenmesine ve devlet prim destek oranlarına dair belirlemeler Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılmaktadır. 2026 yılında uygulamaya konulan yenilikler arasında, bitkisel üretim ve verim sigortaları için önemli düzenlemeler öne çıkıyor.
Yeni düzenlemelerle birlikte bazı meyve türlerinde doğal afetler sebebiyle oluşan verim kayıplarını kapsayan Temel Sigorta Paketi devreye alınırken, bitkisel üretimde don riskine yönelik devlet prim desteği oranı yüzde yetmişe yükseltilmiştir. Don teminatında muafiyet ve müşterek sigorta oranlarının seçebileceği seçenekli tarifeler uygulanmaya başlamıştır. Ayrıca, sebze üretiminde yeniden ekim veya dikime neden olan don riski için teminat dönemi isteğe bağlı olarak genişletildi. Bununla birlikte köy bazlı verim sigortasında bazı ürünlerin sertifikalı tohumlukları da kapsama alındı; Tekirdağ'da pilot olarak parsel bazlı verim sigortası uygulamaları başlatıldı. Gelir koruma sigortasına çavdar ürünü eklenirken, bazı turunçgil türlerinde güneş yanıklığı riski ve çeşitli meyvelerde kış donu zararı da isteğe bağlı teminatlar arasında yer aldı.
